Een oor dat jeukt, een hond die zijn hoofd schudt, een kat die steeds aan zijn oor krabt: het zijn signalen die u als eigenaar niet zomaar moet negeren. Oorontsteking bij katten en honden is een veelvoorkomend probleem dat, als het te lang onbehandeld blijft, flink ongemak kan veroorzaken en soms leidt tot ernstiger klachten. Wij weten hoe bezorgd u kunt zijn wanneer uw dier zich niet prettig voelt, want uw huisdier is een lid van uw familie. In dit artikel beschrijven wij zes herkenbare symptomen van oorontsteking, zodat u weet wanneer het tijd is om actie te ondernemen. Twijfelt u of uw dier last heeft van een oorontsteking? Neem gerust contact op met ons team. Wij helpen u graag verder.
Wanneer is een jeukend oor meer dan gewoon jeuk?
Af en toe krabben aan het oor is voor katten en honden volkomen normaal. Maar wanneer dat krabben aanhoudt, intensiever wordt of gepaard gaat met andere signalen, kan er sprake zijn van een oorontsteking. In medische termen spreken we dan van otitis externa, een ontsteking van het uitwendige gehoorkanaal. Zowel honden als katten kunnen hier last van krijgen, maar bepaalde rassen met hangende oren of veel oorhaar zijn extra vatbaar.
Een oorontsteking kan verschillende oorzaken hebben: een bacteriële of schimmelinfectie, oormijten, allergieën of een ophoping van vuil en vocht in het oor. Hoe vroeger u de symptomen herkent, hoe sneller uw dier geholpen kan worden. Hieronder beschrijven wij de zes meest voorkomende signalen waar u op kunt letten.
1: Overmatig krabben aan het oor of hoofd schudden
Het meest opvallende teken van een oorontsteking is aanhoudend krabben aan het oor of herhaaldelijk hoofd schudden. Uw hond of kat probeert op deze manier het ongemak of de jeuk te verlichten. Wanneer dit gedrag meerdere keren per dag terugkeert en duidelijk anders is dan normaal, is dat een reden om alert te zijn.
Bij honden ziet u dit gedrag soms gecombineerd met het wrijven van het hoofd over de vloer of het meubilair. Katten doen dit vaker met hun achterpoot, waarbij zij soms de huid rondom het oor beschadigen door intensief krabben. Die kleine wondjes kunnen op hun beurt weer een nieuwe infectie veroorzaken.
Dit symptoom is het meest zichtbaar in de vroege fase van een oorontsteking. Het is dan ook een goed moment om uw dier te laten onderzoeken, voordat de ontsteking verergert en meer ongemak veroorzaakt.
2: Onaangename geur uit het oor
Een gezond oor ruikt neutraal. Wanneer u een muffe, zoete of scherpe geur opmerkt als u uw hond of kat aait bij het oor, is dat een duidelijk signaal dat er iets niet klopt. Een onaangename geur wijst vrijwel altijd op een infectie, veroorzaakt door bacteriën of schimmels die zich in het warme, vochtige gehoorkanaal hebben genesteld.
De geur kan variëren afhankelijk van de oorzaak. Een schimmelinfectie geeft vaak een zoete of gistachtige lucht, terwijl een bacteriële infectie eerder een scherpe, penetrante geur veroorzaakt. U hoeft geen dierenarts te zijn om dit verschil te ruiken: als het oor van uw dier anders ruikt dan normaal, is dat voldoende reden om actie te ondernemen.
Dit symptoom gaat vaak samen met zichtbare afscheiding en is een van de betrouwbaarste vroege aanwijzingen voor otitis externa bij zowel honden als katten.
3: Afscheiding of oorsmeer in abnormale hoeveelheden
Een kleine hoeveelheid oorsmeer is normaal en dient als bescherming van het gehoorkanaal. Wanneer u echter merkt dat er veel meer afscheiding is dan gebruikelijk, of wanneer de kleur of consistentie afwijkt, kan dat duiden op een ontsteking. Denk aan donkerbruine, zwarte, gelige of zelfs bloederige afscheiding.
Bij oormijtinfecties, die vooral bij katten voorkomen, ziet u vaak een donkerbruin, kruimelig residu dat lijkt op koffiedik. Bij bacteriële infecties is de afscheiding vaker geel of groenachtig en vochtig van aard. Schimmelinfecties geven soms een witte of lichtbruine, wasachtige substantie.
Let ook op vlekken op het kussen of de slaapplaats van uw dier. Die kunnen wijzen op afscheiding die gedurende de nacht uit het oor is gelopen. Samen met een geur of overmatig krabben maakt dit symptoom de diagnose oorontsteking steeds waarschijnlijker. Een consult bij de dierenarts kan snel duidelijkheid geven over de oorzaak.
4: Roodheid en zwelling van het oorkanaal
Wanneer u voorzichtig in het oor van uw hond of kat kijkt en u ziet een duidelijk rode of gezwollen oorschelp of ingang van het gehoorkanaal, dan is dat een teken van ontsteking. Een gezond oor is lichtroze van kleur en ziet er glad en droog uit. Roodheid en zwelling wijzen erop dat het lichaam reageert op een infectie of irritatie.
In sommige gevallen is de zwelling zo ernstig dat het gehoorkanaal gedeeltelijk dicht lijkt te zitten. Dit kan de gehoorervaring van uw dier beïnvloeden. U kunt ook kleine bloeduitstortingen of kloofjes in de oorschelp opmerken, veroorzaakt door het herhaaldelijk krabben.
Controleer het oor altijd voorzichtig en zonder druk uit te oefenen. Dwing uw dier nooit in een positie die pijn veroorzaakt. Wanneer de roodheid zichtbaar is zonder dat u het oor hoeft te manipuleren, is het verstandig om snel een afspraak te maken bij de dierenarts.
5: Scheefhouden van het hoofd of evenwichtsproblemen
Een hond of kat die het hoofd consequent naar één kant houdt, geeft daarmee een sterk signaal af. Dit symptoom, ook wel “head tilt” genoemd, wijst erop dat de ontsteking mogelijk dieper in het oor is doorgedrongen en het evenwichtsorgaan beïnvloedt. Dit is een serieuzer teken dat directe aandacht van een dierenarts vereist.
Naast het scheefhouden van het hoofd kunt u ook merken dat uw dier moeite heeft met lopen, wankelt, cirkels draait of de ogen heen en weer ziet bewegen (nystagmus). Dit zijn tekenen dat het middenoor of binnenoor bij de ontsteking betrokken is geraakt, wat medisch gezien een urgentere situatie is dan een oppervlakkige otitis externa.
Wacht bij dit symptoom niet af. Hoe eerder een dierenarts de ernst van de ontsteking kan beoordelen, hoe beter de kansen op volledig herstel voor uw dier. Maak bij twijfel direct een afspraak, ook als de andere symptomen nog mild lijken.
6: Pijnreactie bij aanraking van het oor
Wanneer uw normaal gesproken vriendelijke hond of kat ineens terugdeinst, piept of zelfs bijt wanneer u zijn oor aanraakt, is dat een duidelijk teken van pijn. Oorontsteking kan flink pijnlijk zijn, zeker wanneer de ontsteking al wat verder gevorderd is. Uw dier kan ook zijn hoofd wegtrekken bij het aanklikken van de riem of bij het aaien rondom de nek en oren.
Sommige dieren worden merkbaar stiller of teruggetrokken wanneer zij pijn hebben. Ze eten minder, bewegen minder en zoeken minder contact. Deze gedragsverandering is een indirecte maar belangrijke aanwijzing dat er iets mis is. Vergelijk het gedrag van uw dier met hoe het normaal reageert op aanraking.
Pijn bij aanraking is vaak een teken dat de ontsteking al enige tijd aanwezig is. Probeer het oor zelf niet schoon te maken of te behandelen, want dat kan de situatie verergeren. Laat dit over aan een ervaren dierenarts die de juiste diagnose kan stellen en een passende behandeling kan adviseren.
Wat te doen bij een vermoeden van oorontsteking?
Herkent u één of meerdere van deze symptomen bij uw hond of kat? Dan is het verstandig om niet te lang te wachten. Oorontsteking gaat zelden vanzelf over en kan zonder behandeling verergeren, pijnlijker worden en leiden tot complicaties zoals een beschadigd trommelvlies of een chronische infectie.
Bij Dierenkliniek De Bilt kijken wij altijd naar het gehele plaatje van uw dier. Dierenarts Mariën Korthals Altes en ons team stellen een grondige diagnose, leggen u in begrijpelijke taal uit wat er aan de hand is en adviseren een behandeling die past bij uw dier en uw situatie. De behandeling van een oorontsteking bestaat doorgaans uit het reinigen van het oor en het toedienen van de juiste medicatie, afgestemd op de oorzaak van de ontsteking.
- Probeer het oor thuis niet zelf schoon te maken met wattenstaafjes of andere middelen, want dit kan de infectie verdiepen.
- Houd bij hoe lang de symptomen al aanwezig zijn en of ze verergeren, zodat u de dierenarts goed kunt informeren.
- Let op of er één oor of beide oren zijn aangedaan, want dat kan helpen bij de diagnose.
- Noteer eventuele veranderingen in gedrag, eetlust of activiteit van uw dier.
Wij weten dat u het beste wilt voor uw dier, en wij staan klaar om u daarbij te helpen. Heeft u vragen of wilt u direct een afspraak inplannen? Maak eenvoudig een afspraak via onze website of bel ons op 030-2205588. U kunt ook contact opnemen met ons team voor al uw vragen. Wij helpen u en uw dier graag verder.
Veelgestelde vragen
Kan ik de oorontsteking van mijn hond of kat thuis behandelen met vrij verkrijgbare middelen?
Het wordt sterk afgeraden om zelf te beginnen met het behandelen van een oorontsteking zonder dat een dierenarts de oorzaak heeft vastgesteld. De juiste behandeling hangt namelijk volledig af van de oorzaak: een schimmelinfectie vraagt om andere medicatie dan een bacteriële infectie of oormijten. Het gebruik van verkeerde middelen kan de irritatie verergeren of de infectie verder de gehoorgang in duwen. Laat altijd eerst een diagnose stellen, zodat uw dier de meest effectieve en veilige behandeling krijgt.
Hoe lang duurt het voordat een oorontsteking bij een hond of kat is genezen?
De hersteltijd verschilt per dier en per oorzaak van de ontsteking. Een milde, oppervlakkige otitis externa reageert bij de meeste dieren binnen één tot twee weken goed op de juiste behandeling. Bij zwaardere of dieper gelegen infecties, of wanneer het middenoor betrokken is, kan de behandeling meerdere weken duren. Het is belangrijk om de volledige behandelkuur af te maken, ook als de symptomen al eerder verdwijnen, om terugkeer van de infectie te voorkomen.
Mijn dier heeft vaker oorontstekingen. Wat kan ik doen om dit te voorkomen?
Terugkerende oorontstekingen wijzen vaak op een onderliggende oorzaak, zoals een voedselallergie, omgevingsallergie of een anatomische aanleg (zoals hangende oren of veel oorhaar). Bespreek dit patroon met uw dierenarts, zodat de grondoorzaak onderzocht en aangepakt kan worden. Preventief kunt u de oren van uw dier regelmatig laten controleren, overtollig oorhaar laten verwijderen door een professional en de oren droog houden na het zwemmen of baden. Vraag uw dierenarts om advies over een veilige reinigingsroutine die past bij uw specifieke dier.
Kan een oorontsteking vanzelf overgaan als ik even afwacht?
Oorontstekingen gaan zelden vanzelf over en hebben in de meeste gevallen medische behandeling nodig. Zonder behandeling kan de infectie zich verdiepen, het trommelvlies beschadigen of chronisch worden, wat de behandeling aanzienlijk moeilijker en langduriger maakt. Bovendien lijdt uw dier in de tussentijd onnodig pijn en ongemak. Herkent u één of meerdere symptomen, neem dan zo snel mogelijk contact op met uw dierenarts.
Zijn oormijten besmettelijk voor andere huisdieren of voor mensen?
Oormijten (Otodectes cynotis) zijn zeer besmettelijk tussen huisdieren onderling, met name via direct contact. Als één dier in uw huishouden oormijten heeft, is het verstandig om alle andere huisdieren tegelijkertijd te laten behandelen, ook als zij nog geen symptomen vertonen. Voor mensen vormen oormijten gelukkig nauwelijks een risico: het zijn dierspecifieke mijten die op mensen niet overleven. Wel is het raadzaam om goede hygiëne te hanteren en slaapplaatsen en beddengoed van uw dieren te wassen tijdens de behandeling.
Hoe kan ik de oren van mijn hond of kat veilig controleren thuis?
U kunt de oren van uw dier voorzichtig controleren door de oorschelp licht omhoog te vouwen en de ingang van het gehoorkanaal te bekijken in goed licht. Let daarbij op roodheid, zwelling, afscheiding of een afwijkende geur. Duw nooit iets in het gehoorkanaal en forceer uw dier niet in een ongemakkelijke positie. Reageert uw dier pijnlijk of onrustig bij de controle, stop dan direct en maak een afspraak bij de dierenarts in plaats van verder te onderzoeken.
Welke honden- en kattenrassen zijn extra vatbaar voor oorontstekingen?
Honden met hangende oren, zoals Cocker Spaniels, Basset Hounds en Golden Retrievers, lopen een verhoogd risico omdat de luchtcirculatie in het gehoorkanaal beperkt is, wat vocht en warmte vasthoudt. Ook rassen met veel haar in of rondom het oor, zoals Poedels, zijn vatbaarder. Bij katten hebben rassen met gevouwen oren, zoals de Scottish Fold, van nature een nauwer gehoorkanaal wat infecties in de hand kan werken. Weet u dat uw ras gevoeliger is voor oorproblemen, bespreek dan met uw dierenarts hoe u preventief het beste kunt handelen.
